Kreatywność jedni mają a inni nie? Otóż nie!
Kreatywność postrzegana jest często jako domena wybranych – artystów, pisarzy, muzyków, albo „tych od kreatywności” w wybranych działach firmy. Tymczasem, prawda jest taka, że każdy z nas dysponuje potencjałem kreatywnym, choć nie zawsze zdajemy sobie z tego sprawę. Mamy super moce, warto je odkryć :-).
Jak zatem (z)rozumieć swoją kreatywność?
Podpowiadamy!
Kreatywność to „must have” w pracy!
Kreatywne myślenie jest na pierwszym miejscu umiejętności pracownika, jakie będą zyskiwać na znaczeniu w ciągu 5 najbliższych lat (Word Econcomic Forum, 2023).
Zdaniem McKinsey w firmach nastąpi wzrost zapotrzebowania na „wyższe umiejętności poznawcze”, takie jak właśnie kreatywność, a także krytyczne myślenie, podejmowanie decyzji i złożone przetwarzanie informacji.
Zdaniem Deloitte „wiele organizacji może wkrótce stanąć w obliczu „deficytu wyobraźni” i aby temu zapobiegać, organizacje będą musiały wspierać ciekawość, empatię i właśnie kreatywność.
Kreatywne i analityczne myślenie to umiejętności, które zyskają na znaczeniu w latach 2023–2027 (!) zdaniem ponad 70% ankietowanych firm z całego świata.
Kreatywność nie jest jednolita
Jak mam więc rozumieć moją kreatywność?
Profesor Nęcka wyróżnia kilka wymiarów kreatywności, tak, tak!
Nie jest tak, że kreatywność jest jedną zdolnością-monolitem, ale ma różne oblicza i nie musisz mieć ich wszystkich, by mówić „mam kreatywność w sobie”.
Psychologia kreatywności mówi o zdolnościach (procesach umysłowych), które biorą udział w procesie twórczym. Te zdolności, to po prostu poziom sprawności w danym obszarze.
Możesz czuć się dobrze i naturalnie w jednej lub kilku wybranych zdolnościach np. w abstrahowaniu, dokonywaniu skojarzeń, rozumowaniu dedukcyjnym i indukcyjnym, myśleniu metaforycznym albo może dokonywaniu transformacji. Każdy z tych aspektów odgrywa inną rolę w kreatywności, a ich zrozumienie pozwala lepiej docenić własne, często ukryte zdolności kreatywne!
Nie musisz mieć wszystkiego!
To jak z gotowaniem, nie musimy mieć wszystkich umiejętności na poziomie master chefa, by się spełniać i gotować… dobrze. Jedni świetnie się czują w improwizowaniu w kuchni, inni lubią skupić się na pięknym wyglądzie dania, a jeszcze inni uwielbiają iść prosto za przepisem, bez żadnej zmiany.
Zobacz na naszym przykładzie. Agnieszka, gotując uwielbia zmieniać coś w przepisie (włącza bardziej transformację), natomiast Gosia lubi zaczynać od wizji całości, by potem krok po kroku tworzyć potrawę (włącza w pierwszej kolejności zdolność dedukcyjną). Czy o którejś z nas można powiedzieć, że nie umiemy gotować?
Zdolności kreatywne, czyli jakie?
Abstrahowanie i Skojarzenia
Abstrahowanie polega na wyodrębnianiu istotnych elementów zjawisk lub przedmiotów i tworzeniu na ich podstawie nowych koncepcji.
To zdolność do patrzenia na rzeczywistość z różnych perspektyw, znajdowania nowych definicji dla znanych pojęć.
Można tę cechę w sobie wzmacniać i ćwiczyć np. poprzez patrzenie na codzienne przedmioty i zjawiska, w ten sposób, by dostrzec w nich coś więcej niż oczywiste zastosowanie lub funkcję. Niby banalne ćwiczenie, ale z dużym ALE.
Przykład z życia: Wyobraź sobie, że w firmie na spotkaniu, gdzie będziecie się zastanawiać, dlaczego użytkownicy używają Waszego produktu np. wiertarka do ścian, ktoś z Was zada pytanie „A jak można na to jeszcze inaczej spojrzeć? Czego nieoczywistego nie zauważamy?” (co samo w sobie jest świetnym pytaniem, o którym warto pamiętać). I może się okazać, że wiertarka służy do tego, by „mieć wspomnienia wspaniałych chwil i móc codziennie na nie spojrzeć w domu” – i co może zainspirować do stworzenia zupełnie innej komunikacji reklamowej.
Skojarzenia to tworzenie nowych, niespodziewanych połączeń między pozornie niepowiązanymi ideami, przedmiotami czy zjawiskami.
To zdolność do dostrzegania związków, tam gdzie na pierwszy rzut oka się ich nie spodziewamy, co może prowadzić do nowych rozwiązań i pomysłów. Ważne więc, by nie odrzucać ich na początku, jako te niemożliwe: „to nie jest możliwe, by coś z tego konkretnego powstało!”.
Wzmocnienie tego aspektu w sobie można osiągnąć poprzez regularne angażowanie się w ćwiczenia polegające na szukaniu i tworzeniu nowych połączeń. Proste zadania, takie jak próba znalezienia wspólnych cech między dwoma losowo wybranymi przedmiotami, mogą być świetnym punktem wyjścia.
Przykład z życia: podczas burzy mózgów dotyczącej nowego produktu, ktoś może rzucić pomysł przyjrzenia się ewentualnemu połączeniu funkcjonalności smartfona z prostotą klasycznej książki (zawsze dawajcie sobie także przyzwolenie na to, że czasem to może być ślepa uliczka, ale warto spróbować, z ciekawością, bo jeszcze nie wiadomo, co tam odkryjemy!). Na pierwszy rzut oka pomysł może wydawać się nietypowy, ale to właśnie takie skojarzenie może prowadzić do stworzenia nowego typu czytnika e-booków, który oferuje sensoryczne doświadczenia tradycyjnej lektury (takie jak zapach czy faktura papieru), łącząc je z zaletami cyfrowej technologii.
Aby rozwijać umiejętność skojarzeń, warto regularnie zadawać sobie pytania typu „Co by było, gdyby…?” lub „Jak można inaczej wykorzystać…?”. Ćwiczenie to nie tylko rozwija zdolność do tworzenia kreatywnych połączeń, ale również pomaga przełamywać rutynowe myślenie i otwiera na nowe, niekonwencjonalne „użyteczne zdziwienia” (tu połączyłyśmy dwa słowa pozornie ze sobą niezwiązane 🙂
Na końcu tego artykułu zbieramy wszystko w całość
oraz podpowiadamy Ci narzędzie i ćwiczenie,
by zobaczyć swoją kreatywność na jednym obrazku.
Myślenie dedukcyjne i indukcyjne
Rozumowanie dedukcyjne pozwala na wyciąganie konkretnych wniosków na podstawie ogólnych zasad, natomiast rozumowanie indukcyjne polega na szukaniu ogólnych prawidłowości na podstawie obserwacji szczegółowych przypadków. Obydwie formy myślenia są niezbędne w kreatywnym rozwiązywaniu problemów. Ale może także być tak, że jedni czują się lepiej w rozumowaniu dedukcyjnym, a inni w indukcyjnym.
Rozumowanie indukcyjne to proces, w którym na podstawie szczegółowych obserwacji, doświadczeń lub danych, tworzymy ogólne wnioski i teorie.
To pozwala na dostrzeganie wzorców, reguł i zależności w otaczającym nas świecie, które nie są widoczne na pierwszy rzut oka. Tę cechę możesz rozwijać przez praktykowanie umiejętności obserwacji i analizy różnorodnych sytuacji czy zjawisk.